vũ lộ
Định nghĩa
- Danh từ (cổ):
- Mưa móc: "vũ lộ" theo nghĩa đen chỉ mưa và sương móc, tượng trưng cho sự tưới tắm, nuôi dưỡng từ thiên nhiên.
- Ân huệ của vua ban: Nghĩa bóng, "vũ lộ" dùng để chỉ những ơn huệ, đặc ân mà nhà vua ban cho thần dân, như mưa móc thấm nhuần đất đai.
Ví dụ sử dụng
Nghĩa đen:
- Vũ lộ tưới mát cánh đồng. (Mưa móc làm cho đồng ruộng thêm xanh tươi.)
- Nhờ vũ lộ mà cây cối đâm chồi nảy lộc. (Nhờ mưa sương mà cây cối phát triển.)
Nghĩa bóng (cổ):
- Thần dân đón nhận vũ lộ của triều đình. (Người dân nhận được ân huệ từ nhà vua.)
- Vũ lộ của bậc minh quân làm cho muôn dân no ấm. (Ơn huệ của vua sáng suốt khiến dân chúng sung túc.)
Các cách sử dụng nâng cao
"vũ lộ ân trạch": ân huệ và sự che chở, thường dùng trong văn chương cổ để ca ngợi lòng nhân từ của vua chúa.
- Vũ lộ ân trạch của thánh thượng lan tỏa khắp bốn phương. (Ân huệ và sự che chở của nhà vua bao trùm khắp nơi.)
"vũ lộ chi tứ": mưa móc rơi xuống, ẩn dụ cho sự ban phát đều khắp.
- Lòng nhân từ như vũ lộ chi tứ, không phân biệt sang hèn. (Lòng nhân từ được ban phát đều như mưa móc, không phân biệt giàu nghèo.)
Biến thể và từ gần giống
Vũ (danh từ): mưa.
- Vũ tuyết (mưa tuyết) — hiện tượng thời tiết có mưa và tuyết.
Lộ (danh từ): sương móc, giọt nước đọng trên lá cây vào buổi sáng.
- Sương lộ (sương móc) — hơi nước ngưng tụ thành giọt.
Ân vũ (danh từ cổ): ân huệ như mưa — tương tự "vũ lộ" nhưng nhấn mạnh vào lòng tốt của người ban.
- Ân vũ của bề trên thấm nhuần lòng dân. (Ơn huệ của cấp trên thấm sâu vào lòng người dân.)
Từ đồng nghĩa
- Ân huệ: điều tốt lành được ban cho từ người có quyền thế.
- Mưa móc: nước mưa và sương — nghĩa đen của "vũ lộ".
- Phúc lộc: may mắn và tài lộc, thường do trời hoặc vua ban.
Thành ngữ liên quan
Vũ lộ đều khắp: ơn huệ được ban phát công bằng, không thiên vị.
- Nhà vua ban vũ lộ đều khắp muôn dân. (Nhà vua ban ơn huệ công bằng cho tất cả mọi người.)
Như vũ lộ thấm nhuần: sự tốt lành thấm sâu, lan tỏa.
- Lời dạy của thầy như vũ lộ thấm nhuần tâm hồn học trò. (Lời dạy của thầy thấm sâu vào tâm hồn học trò như mưa móc.)